Kατηγορίες
Σχέσεις Ψυχολογία

Η επιστήμη πίσω από το ψέμα

Ακόμη κι αν θεωρούμε πως δεν είναι σωστό, όλοι οι άνθρωποι λίγο έως πολύ λέμε ψέματα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα σύμφωνα με διάφορες έρευνες νευροψυχολόγων είναι πως όσο περισσότερα ψέματα λέμε, τόσο πιο εύκολο γίνεται – με αποτέλεσμα να το επαναλαμβάνουμε συνεχώς, ακόμη και για πράγματα για τα οποία δεν θα έχουμε επιπτώσεις σε περίπτωση που πούμε την αλήθεια.

Ωστόσο, από επιστημονικής άποψης, είναι δύσκολο να λες ψέματα. Ως ψυχολόγος του Πανεπιστημίου του Ντιουκ, ο Νταν Αριέλι αναφέρει: “Το πιο επικίνδυνο θέμα με το ψέμα είναι πως οι άνθρωποι δε γνωρίζουν πως αλλάζει τη συμπεριφορά μας. Σίγουρα όλοι είμαστε καλύτεροι από ό,τι νομίζουμε ότι είμαστε.” Σήμερα, οι άνθρωποι έχουν αρχίσει να γίνονται όλο και καλύτεροι ψεύτες και, μάλιστα, κατά πολλούς επιστήμονες αρχίζουν να ψεύδονται από μικρή ηλικία.

Παιδοψυχολόγοι υποστηρίζουν πως τα περισσότερα παιδιά δεν λένε τόσα πολλά ψέματα γιατί ενδόμυχα νιώθουν ότι οι γονείς τους είναι υπεύθυνοι για τις πράξεις τους, οπότε νιώθουν μεγαλύτερη ασφάλεια με την αλήθεια. Σύμφωνα, όμως, με άλλες έρευνες, όσο μεγαλώνουμε πειραματιζόμαστε όλο και πιο πολύ στο να λέμε ψέματα και αυτό αρχίζει σε αρκετούς ανθρώπους από την ηλικία των 3 ετών. Έχει παρατηρηθεί πως ένα τετράχρονο παιδί λέει ένα ψέμα κάθε δύο ώρες και, μέχρι να φτάσει στα 6 του χρόνια, το χρονικό διάστημα μειώνεται στα 90 λεπτά.

Η ικανότητα αυτή είναι άκρως ανθρώπινη και δύσκολα τη συναντούμε στο ζωικό βασίλειο. Λίγα είναι τα ζώα που μπορούν να πουν ψέματα. Επιστήμονες, όμως, έχουν ανακαλύψει αποδείξεις ψέματος στο ζωικό βασίλειο μ’ ένα συγγενή του ανθρώπου, τον πίθηκο. Ο πίθηκος μπορεί να πει ψέματα για να βρεθεί σε πλεονεκτική θέση έναντι κάποιων άλλων πιθήκων με έπαθλο το φαγητό, μία περιοχή επιρροής ή την εύρεση συντρόφου. Αλλά σίγουρα κανένα άλλο είδος στον πλανήτη δεν χρησιμοποιεί το ψέμα τόσο καλά όσο ο άνθρωπος, καθώς είναι μια αρκετά πολύπλοκη διαδικασία για να μπορέσουν να ανταποκριθούν τα ζώα.

Ο εγκέφαλος εξακολουθεί να “αρνείται” να συμβαδίσει με το ψέμα αφού πάντα δυσκολεύεται να ακολουθήσει δυο όμοιες πληροφορίες ταυτόχρονα, να μπορέσει να τις αναλύσει και παράλληλα να κατασκευάσει κάτι που δεν πιστεύει. Εκεί, υπάρχουν διαφορές μεταξύ των ατόμων και σε αυτό είναι που ξεχωρίζει ο “καλός” ψεύτης από τον “κακό”.

Οι καλύτεροι ψεύτες είναι οι παθολογικοί. Αυτοί είναι καλύτεροι στο ψέμα από τον μέσο όρο αφού δεν νιώθουν τύψεις, ούτε τον παραμικρό κίνδυνο για τις συνέπειες. Αυτό το καταφέρνουν πείθοντας τους ίδιους τους εαυτούς τους ότι λένε πράγματι την αλήθεια και αυτό τους κάνει πιο πειστικούς. Από την άλλη, υπάρχουν και οι καταναγκαστικοί ψεύτες. Αυτοί λένε ψέματα για οποιοδήποτε γεγονός, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν συνέπειες στην αλήθεια ούτε έχουν κάποιο κέρδος από το ψέμα. Είναι πολύ χειρότεροι στο ψέμα από τα άτομα της πρώτης κατηγορίας, αν και λένε ψέματα πιο συχνά. Κατά τους ψυχολόγους,  αυτού του είδους οι ψεύτες έχουν συνήθως μεγαλώσει σε πιεστικό οικογενειακό περιβάλλον.

Το ψέμα είναι μια τεχνική που δε γεννιόμαστε γνωρίζοντάς την, αλλά τη μαθαίνουμε. Στα πρώτα στάδια της ανθρώπινης ιστορίας, λέγαμε ψέματα γιατί πιστεύαμε πως το ψέμα ήταν ένας εύκολος τρόπος να ανεβούμε κλίμακα στην κοινωνική πυραμίδα και αυτό θα μας διευκόλυνε στη ζωή μας. Σήμερα, σε μια δεκάλεπτη συζήτηση με κάποιον που δεν γνωρίζουμε, λέμε κατά μέσο όρο τρία ψέματα και αυτά πολλαπλασιάζονται αν θέλουμε να πούμε κάποιο ψέμα για να κολακεύσουμε τον συνομιλητή μας.

Αν είναι να κάνουμε τον περίγυρό μας χαρούμενο, τότε σίγουρα θα πούμε κάποια μικρά ψέματα ή θα αποκρύψουμε την αλήθεια. Αυτή είναι η έννοια αυτού που ονομάζουμε “αθώο ψέμα” και με αυτόν τον τρόπο νιώθουμε πιο αγαπητοί στο φιλικό, αλλά και στο εργασιακό περιβάλλον μας. Οι επιστήμονες θεωρούν πως αυτά τα ψέματα δεν είναι τόσο πετυχημένα όσο θέλουμε να πιστεύουμε ότι είναι. Τις περισσότερες φορές, μάλιστα, αποδεικνύεται πιο εύκολο να εκφράσουμε ένα σοβαρό ψέμα παρά πολλά μικρά και αθώα. Αυτό συμβαίνει γιατί είναι δύσκολο να συνδέσουμε με αρμονία μια σειρά από αναληθή γεγονότα, και τα πράγματα γίνονται ακόμη χειρότερα όταν δίνουμε πολλές πληροφορίες για την ψεύτικη ιστορία μας.

πηγη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s